Schiet de nieuwe ziektewet in eigen voet?

Wat is uw reactie op het bericht “Werkgevers vernietigend over ziektewet tijdelijk personeel”?

Zo luidde onlangs de eerste van een zestal Kamervragen aan Minister Asscher van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. En dit naar aanleiding van de uitslag van een enquête onder een grote groep ondernemingen. Terechte of onterechte kritiek?

Het waarom van de nieuwe ziektewet (Bezava)
Daar gaat de Minister uitvoerig op in bij de beantwoording van de eerste vraag.
Voor werknemers in vaste dienst is het verzuim in Nederland substantieel gedaald sinds de invoering van onder meer de VLZ in 2004 (verplichting tot doorbetaling van loon gedurende maximaal 2 jaar) en de WIA/WGA in 2006 (een gedifferentieerde WGA-premie met een doorbelasting van de kosten gedurende 10 jaar). En als slot op de deurtoetst het UWV de re-integratie-inspanningen na 2 jaar ziekteverzuim en kan daarbij een loonsanctie opleggen aan de werkgever van maximaal een jaar.

We zijn inmiddels zo’n 10 jaar verder en zie daar: het verzuim is substantieel gedaald, aldus de Minister. Maar dat geldt dan wel uitsluitend voor werknemers met een vast dienstverband.
Dit succes kopiëren voor flexwerkers (de zogenaamde vangnetpopulatie) is de gedachte achter de nieuwe wetgeving. Met een activerende werking, zoals het zo treffend wordt verwoord.

Een veranderende arbeidsmarkt
Feitelijk is het niet zo’n gekke gedachte. Al is het alleen al omdat het aandeel flexwerkers aan een onstuimige opmars bezig is en op dit moment zo’n 25-30% van de werkende populatie is.
Het percentage (her)intreders op de arbeidsmarkt die (gelijk)een vast dienstverband krijgen aangeboden is zelfs nog maar 2-3% (cijfers UWV).

We zullen moeten wennen aan het idee dat life employment bij één en dezelfde werkgever – en het liefst nog in dezelfde functie – verleden tijd aan het worden is (jongere werknemers willen dat overigens niet eens). En daar dus wetgeving op aanpassen.

De huidige discussie over de noodzaak van een vangnetregeling voor bijvoorbeeld de ruim 700.000 zzp’ers is daar een mooi voorbeeld van.

Maar ten aanzien van de nieuwe ziektewet, en de daarbij behorende re-integratieverplichtingen van de (ex-)werkgever zet ik toch mijn vraagtekens.

Papier en realiteit
Zoals hiervoor gememoreerd, bij een vaste arbeidsrelatie is het aan de werkgever en werknemer om alles in het werk te stellen om het verzuim te beperken. En vaak zijn daar ook mogelijkheden voor, zoals geleidelijke hervatting in de eigen (eventueel aangepaste) functie of in een andere passende functie bij dezelfde werkgever.
Die mogelijkheden ontbreken feitelijk indien er geen arbeidsrelatie meer is. Het is een relatie geworden die wringt: het contract is ten einde en vervolgens ben je tot elkaar ‘veroordeeld’.
En geleidelijke hervatting na een langdurige periode van verzuim is bij een andere werkgever meer droom dan realiteit.
De activering zie ik slechts in de herbeoordeling na een jaar door het UWV (ook voor eigenrisicodragers!) volgens de nieuwe ziektewetcriteria. In ca 40% van de beoordelingen leidt dit tot beëindiging van de ziektewetuitkering.

Risicomijding
Uit de genoemde enquête blijkt ook dat er sprake is van risicomijding door werkgevers. Door de brancheorganisaties van de uitzenders is in het verleden vaak op dat risico gewezen.
Uitzenders lopen extra risico omdat zij aan werkzoekenden met een achterstandspositie nog perspectief kunnen bieden op het vinden van werk. En juist deze doelgroep is kwetsbaar.

Uitval na korte tijd – soms zelfs enkele dagen – leidt nu dus tot een enorm financieel risico (2 jaar ziektewetuitkering en 10 jaar WGA-uitkering). Incidenten? Ik ben er in ieder geval regelmatig mee geconfronteerd. De nieuwe wetgeving schiet in eigen voet.

Het kan ook anders
De laatste twee Kamervragen gaan over de toegezegde evaluatie en de effectmeting. Daarvoor vindt de Minister het nog te vroeg, pas in het laatste kwartaal 2016 zal de Tweede Kamer – en wij dus ook – geïnformeerd worden. Jammer, maar het is niet anders. Maar zo gaat nog wel veel kostbare tijd verloren.

Nu is kritiek altijd snel gegeven, maar kan het anders? Wat mij betreft wel. In diverse wetten, zoals de WW en de WGA, worden de uitkeringsrechten van de werknemer gerelateerd aan het arbeidsverleden. Waarom niet op dezelfde manier de werkgeversverplichtingen relateren aan de duur van de arbeidsrelatie? Het is maar een idee. Ik hoop maar dat ‘Den Haag’ dit leest en er alvast eens over na wil denken. Voor het geval de evaluatie eind 2016 tegen mocht vallen!! Je weet maar nooit.

Jaco Coster